 |
COLECCIÓN DOCUMENTAL (51 - 75)
51
1210, octubre, 26. Letrán.
Inocencio III concede al monasterio
de Santa María de Sandoval el privilegio de que pueda solicitar ante cualquier
juez que determine en los asuntos que afecten al monasterio.
A. AHN,
Clero, carp. 993-22. Perg., 248 × 285 mm. + 21 de plica; escr. minúscula
gótica de cancillería pontificia; buena conservación; con sello de plomo
pendiente, con la leyenda: Innocentivs
papa iii. En el dorso: «Priuilegio del papa Innocencio 3 para que se
pueda pedir ante qualquier juez cosas que tocaren a este monesterio y sacar por
ello carta de excomunión si no se las diere las dichas cosas. En 7 calendas
nobembris, anno 13».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 93-95, núm. 46.-
Domínguez Sánchez, Documentos
pontificios de la diócesis de León, 196-197, núm. 134.
Innocentius episcopus, seruus
seruorum Dei, venerabilibus fratribus Legionensis, Ouetensis, Zamoranensis et
Astoricensis episcopis et dilectis filiis / abbatibus, prioribus, decanis,
archidiaconis et aliis ecclesiarum prelatis in Legionense, Ouetense, Zamoranense
et Astoricense diocesibus constitutis. Salutem et apostolicam benedictionem. /3
Non absque dolore cordis et plurima turbatione didicimus quod ita, in
plerisque partibus, ecclesiastica censura disoluitur et canonice sententie
seueritas eneruatur, ut uiri / religiosi et hii maxime qui per Sedis Apostolice
priuilegia maiori donati sunt libertati passim a malefactoribus suis iniurias
sustineant et rapinas diuus uix inuenitur / qui congrua illis protectione
subueniat et pro fouenda pauperum innocentia seruitium defensionis opponat.
Specialiter autem, dilecti filii, abbas et conuentus monasterii /6 Saltus
Noualis, Cisterciensis Ordinis, tam de frecuentibus iniuriis quam de ipso
cotidiano defectu iustitie conquerentes vniuersitatem uestram litteris petierunt
apostolicis excitari, / et ita, uidelicet, eis in tribulationibus suis contra
malefactores eorum prompta debe[...]s magnanimitate exsurgere quod ab angustiis
quas sustinent et pressuris uestro possint / presidio respirare. Ideoque
vniuersitati uestre per apostolica scripta mandamus atque precipimus quatinus
illos qui possessiones uel res seu domos predictorum fratrum uel hominum suorum
irre/9uerenter
inuaserint aut ea iniuste detinuerint que predictis fratribus ex testamento
deordenatum relinquuntur, seu in ipsos fratres contra Apostolice Sedis indulta
sententiam excomunicatio/nis aut interdicti presumpserint promulgare uel decimas
laborum seu nutrimentorum ipsorum spretis Apostolice Sedis priuilegiis
extorquere monitione premissa, si laici fuerint publice / candelis accensis
excomunicationis sententia procellatis, si uero clerici uel canonici regulares
seu monachi fuerint eos appellatione remota ab officio et beneficio suspendatis
neutram rela/12xaturi
sententiam donec predictis fratribus plenarie satisfaciant; et tam laici quam
clerici seculares qui pro uiolenta manuum iniectione anathematis uinculo fuerint
innodati, / cum diocesani episcopi litteris ad Sedem Apostolicam uenientes ab
eodem uinculo mereantur absolui. De monachis uero et canonicis regularibus id
seruetur, ut si eiusdem clau/stri fratres manus in se iniecerint uiolentas, per
abbatem proprium. Si uero unius claustri frater in fratrem alterius claustri
huiusmodi presumpserit uiolentiam exercere per in/15iuriam
passi et inferentis abbates absolutionis beneficium assequantur etiam si eorum
aliqui priusquam habitum reciperent regularem tale aliquid commiserunt propter /
quod ipso actu excomunicationis sententiam incurrissent nisi excessus ipsorum
esset difficilis et enormis ut pote si esset ad mutilationem menbri uel
sanguinis effusionem processum aut / uiolenta manus in episcopum uel abbatem
iniecta cum excessus tales et similes siue scandalo nequeant preteriri. Si uero
in clericos seculares manus iniecerint, prouitan/18do
scandalo imitantur ad Sedem Apostolicam absoluendi villas autem in quibus bona
predictorum fratrum uel hominum suorum per uiolentiam detenta fuerint quamdiu
ibi / interdicti sententie supponatis.
Datum Laterani, VII kalendas nouembris,
pontificatus nostri anno tertiodecimo.
52
1210, octubre, 26. Letrán.
Inocencio III confirma al monasterio de Santa María de Sandoval la exención de
diezmos en las tierras que labra.
A. AHN,
Clero, carp. 993-23. Perg., 251 × 242 mm.; escr. minúscula gótica de
cancillería pontificia; buena conservación. En el dorso: «Priuilegio de
Innocencio 3º sobre los diezmos. Anno 13 para éste. 7 calendas nobenbris».
B. AHN,
Clero, carp. 1001-13. Perg., 664 × 508 mm.; escr. gótica redonda
(extracto: «Item vn preuillejo del papa Ynocençio, en pergamino, en latín, de
los diezmos desta casa en sus lugares, que todo lo que labraren non paguen
diezmo, con sello de plomo e vnos cordones amarillos e colorados»). Véase doc.
núm. 337.
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 95-96, núm. 47.-
Íd., El dominio del monasterio
de Sandoval, 314-315, núm. 7.-
Domínguez Sánchez, Documentos pontificios de la diócesis de León,
197-198, núm. 135.
CIT.
Pérez-Embid, El Císter en
Castilla y León, 256, que data en 1211.
Innocentius episcopus, seruus seruorum Dei, venerabilibus fratribus
Legionensis, Ouetensis, Zamorensis et Astoricensis episcopis, et / dilectis
filiis abbatibus, prioribus, decanis, archidiaconis et aliis ecclesiarum
prelatis in Legionensis, Ouetensis, Zamorensis et Astoricensis diocesibus /3 constitutis.
Salutem et apostolicam benedictionem. Audiuimus et audientes mirati sumus quod
cum abbati et conuentui monasterii Saltus Noualis, Cisterciensis Ordi/nis a
patribus et predecessoribus nostris concessum sit, et a nobis ipsis postmodum
indultum et etiam confirmatum, ut de laboribus quos propriis manibus / aut
sumptibus excolunt nemini decimas soluere teneantur, quidam ab eis nichilominus
contra Apostolice Sedis indulgentias decimas exigere et extorquere /6 presumunt,
et praua ac sinistra interpretatione apostolicorum priuilegiorum capitulum
peruerientes asserunt; de noualibus debere intelligi ubi noscitur de labori/bus
esse scriptum. Quoniam igitur manifestum est omnibus qui recte sapiunt
interpretationem huiusmodi peruersam esse et intellectui sano contrariam cum /
secundum capitulum illud a solutione decimarum, tam de terris illis quas
deduxerunt uel deducunt ad cultum quam de terris etiam cultis quas propriis
manibus /9 aut
sumptibus excolunt, liberi sint penitus et inmunes ne ullus contra eos materiam
habeat malignandi. Vniuersitati uestre per apostolica scripta precipiendo man/damus
quatinus omnibus parrochianis uestris auctoritate apostolica prohibere curetis
ne a memoratis fratribus de noualibus uel de aliis terris quas propriis /
manibus uel sumptibus excolunt seu de nutrimentis animalium ullatenus decimas
presumant exigere uel quomodolibet extorquere. Quia uero non /12 est
conueniens uel honestum ut contra Sedis Apostolice indulgentias temere ueniatur
que obtinere debent, inuiolabilem firmitatem mandamus / uobis firmiterque
precipimus ut si qui monachi, canonici, clerici uel laici contra priuilegia
Sedis Apostolice memoratos fratres super decimarum exactione / grauauerint
laicos excommunicationis sent[e]ntia percellentes monachos, canonicos siue
clericos contradictione, dilatione et appellatione cessantibus ab of/15ficio
suspendatis, et tam excommunicationis quam suspensionis sententiam faciatis
usque ad dignam satisfactionem inuiolabiliter obseruari. / Ad hec presentium
uobis auctoritate precipimus quatinus si quis eorumdem parrochianorum uestrorum
in sepedictos fratres uiolentas manus iniecerit, eum / accensis calendis,
excommunicatum publice nuntietis et tamquam excommunicatum faciatis ab omnibus
cautius euitari donec eisdem fratribus congrue satisfaciat, /18 et
cum litteris diocesani episcopi rei ueritatem continentibus apostolico se
conspectui representet.
Datum Laterani, VII kalendas /
nouembris, pontificatus nostri anno tertiodecimo.
53
1210, noviembre, 5.
Estefanía, hija de Pedro Villarín, vende al maestro Juan toda la heredad que le
pertenece de su padre en Valdeandrino por siete maravedís y medio y el rédito
que anualmente había de pagar por la villa de Sahelices mientras éste la
poseyera.
A. AHN, Clero, carp.
993-24. Perg., 215 × 130 mm.; escr. pregótica; buena conservación. En el dorso:
«Magister Iohannes. De Palazuelo et de Ualdeandrino. Valdeandrino. Era I mill
CCª XLª VIIIª».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 96-97, núm. 48.
(Christus) In Dei nomine. Ego,
dompna Stephania, tibi, magistro Iohanni, facio cartulam uendicionis de quanta
hereditate pertinet ad me de patre meo, Petro / Uillarin, et debeo habere in
Ualle Andrino iure hereditario, pro VII morabotinis et dimidio et pro reditu
uniuscuiusque anni dum /3 habueritis
uillam Sancti Felicis quem uobis debeo exibere. Vendo itaque uobis et concedo
pro isto precio et sum paccata pro precio et albaroc, et nichil / remansit pro
dare.
Si quis, atque de meis uel de extraneis,
istam cartam ex me uobis factam et in concilio legitime de Castellanos roboratam
/ frangere uel mutare uoluerit, sit maledictus et excomunicatus et cum Iuda
traditore [in] inferno dampnatus, et insuper pectet in /6 coto
C morabotinos et istam hereditatem dupplatam in tali loco cum tali labore, uobis
uel uocem uestram pulsanti.
Facta carta nonas / nouembris, era Mª
CCª XL VIII. Regnante rege Alfonso, cum uxore sua, regina Alienor, et cum filio
suo infante / Ferdinando, in Toleto et in Castella. Maiordomus curie est
Gondisaluus Rodericus (sic). Maiorinus est Garsias Roderici. Alfonso
Martino, tenente /9 Ceia.
Merinis 27 in Ceia: Arnaldo de Alfonso Martini; et de Alfonsi Telli, Dominico Facundi.
Roderico, episcopo in Legione. Abbate in / Sancto Facundo, Guilielmo. Maiorinis
in uilla Sancti Facundi, Facundo Piscatore et Petro Caballero Abbati. Sagiones:
Iohanne Figulo / et Petro Sutore.
Qui
presentes fuerunt et uiderunt et audierunt:
/12 (1ª
col.) Martinus Monazino conf. Petrus Ossorez conf.- Dominicus Uermeio conf.
Iohannes Ordonet conf.- Dompnus Pelagius, iernus de domna Iuliana conf.- Dompnus
Rugel 28 de
Castellanos conf.
/ (2ª col.) Dompnus Ysidorus,
presbiter, conf.- Dompnus Iohannes, presbiter, conf.- Dominicus Ruph(us)us
conf.- Ienuarius, filius eius, conf.
/ (3ª col.) Petrus Comedor
conf.- Iohannes de Lama conf.- Petrus Pardo conf.- Petrus Ysidori conf.
/15 (4ª
col.) Martinus Abbas conf.- Martinus Lupi conf.- Stephanus conf.- Dominicus
Pelagii conf.
/ (5ª col.) Iohannes Lupi Diela 29 conf.- Dominicus Moratiel de Calza conf.- Dominicus Barba conf.- Iohannes Oueiero conf.
/ Ego, dompna Stephania, que hanc
cartulam fieri iussi uobis, magistro Iohanni, roboro et confirmo in manibus
uestris et hoc signum facio (signum).
/18 Petrus
scripsit et conf.
Dompnus Uincencius conf. Martinus Mozot
conf. Dompnus Adan conf. Rodericus Gondisalui conf. Iohannes de Poblacion conf.
/ Ferdinandus Iohannis conf.
54
1211, enero.
La
condesa Sancha, con el consentimiento de sus hijos, concede al monasterio de
Santa María de Carracedo y a su abad y monjes la iglesia de Villarroañe, por
remedio de su alma y del conde Fruela Ramírez. Dona dicha iglesia con la
condición de que nunca sea vendida ni transferida ni entregada a ningún
monasterio ni mílite ni otra persona ninguna.
A. AHN,
Clero, carp. 994-1. Perg., 323 × 130 mm.; escr. pregótica; buena
conservación. En el dorso: «Era I mill CCª XLª IXª, año 1211. La condesa doña
Sancha da la yglesia de Villa Rroañe al monasterio de Carrazedo». La razón de
que este doc. se encuentre en la colección del monasterio se explica, en parte,
con la ya ofrecida en el caso del doc. núm. 1 de la carp. 993 (Véase doc. núm.
30); pero además puede añadirse que, según lo anotado en la relación de
documentos del monasterio citada en varias ocasiones (carp. 1001-13. Véase doc.
núm. 337), se da noticia de la existencia de un doc., hoy no conservado, según
el cual el monasterio de Santa María de Carracedo entregó todo lo que poseía en
Villarroañe a Santa María de Sandoval: «Item vna carta, en pergamino, en
rromançe, del abbad de Carrazedo, cómmo dio su poder a frey Alonso, su monje,
para que entregase e diese a esta casa todo lo que el monasterio tenía en
Villarruanno».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 97-98, núm. 49.
In nomine Domini. Cum in hac
peregrinatione quispiam offendat in pluribus hoc inter cetera mater ecclesia
contra delictum quasi precipuum inuenit antidotum ut elemosinis unusquisque dum
superest redimat quod deliquit. / Qvapropter ego, comitissa domna Sancia, cum
consensu et uoluntate filiorum meorum, do atque concedo monasterio Sancte Marie
Carrazeti et domno amico abbati et fratribus ibi Deo seruientibus, ecclesiam /3 de
Uilla Roania imperpetuum absque ulla contraditione et inquietudine possidendam,
pro remedio anime mee et uiri mei, comitis Froile Ramiri, et parentum meorum.
Habeant / et possideant iure hereditario quicquid iuris et dominii in iam dicta
ecclesia de Uilla Roania ad me pertinet uel pertinere debet, tali, scilicet,
conditione: quod non uendatur / nec aliquo modo a monasterio alienetur nec detur
militi uel alicui persone alterius generis in commendam.
Qvicumque igitur, tam ex meo genere
quam ex alieno, contra hanc cartam /6 oblationis
mee uenire temptauerit, sit maledictus et excomunicatus et cum Iuda traditore in
inferno damnatus, et quantum inquietauerit in duplo restituat in loco /
consimili, et insuper uoci regie mille aureos pariat, scripto semper in suo
robore permanente.
Facta carta sub era Mª CCª XXXXª IXª,
mense ianuario. Regnante / rege domno Adefonso in Legione et in toto regno suo.
Rvderico, episcopo in Legione. Ruderico Petri de Uilla Luporum, tenente Legionem.
Qui
presentes fuerunt: Adefonsus /9 Martini
de Uaabia. Dominicus Galegu. Domnus Gundisaluus. Iohannes Bonus. Dominicus
Francus. Adan. Ciprianus. Petrus pelagii. Stephanus. Iohannes Francus.
Gundisaluus Cipriani. Lubate. / Petrus Iohannis. Iohannes Petri. Iohannes
Martini. Rudericus Petri. Iacob Iohannis. Iohannes Petri.
/ (1ª col.) Petrus Papudu,
presbiter, ts.- Iohannes Martini, presbiter, ts.- Garsia Martini de Rieru ts.
Rudericus Martini de Rieru ts.
/12 (2ª
col.) Ramirus Froile conf.- Didacus Froile conf.- Veremudus Froile conf.-
Rudericus Froile conf.
/ (Entre la columna de testigos y la
de confirmantes): Ego, comitissa domna Sancia, hanc cartam donationis mee
quam fieri iussi propriis manibus roboro.
/ Petrus Iohannis, monachus, scripsit.
55
1212.
Martín
González, juntamente con su mujer, María Muñoz, y su hermana Urraca González,
vende al abad Andrés y al monasterio de Santa María de Sandoval toda la heredad
que posee en Palacino que heredó de sus padres, Gonzalo Cuerdo y Elvira
Fernández, localizada entre Valdesaz, San Juan, Villasinda, Fuentes y Grajal.
Recibe por ella cuarenta maravedís en precio, y lo que ambas partes acordaron en
roboración, que no se especifica.
A. AHN, Clero, carp.
994-2. Perg., 245 × 255 mm.; escr. pregótica; afectado por rotura en su margen
derecho y por manchas de humedad en su parte superior, que no impiden la lectura
del texto, salvo en dos zonas puntuales de la primera y tercera línea del mismo.
En el dorso: «Martinus Gundissalui. De Palacino. Era I mill CC L I (sic).
Es carta de venta».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 98-100, núm. 50.
(Christus) In Dei nomine. Ego,
Martinus Gundissalui, una cum uxore mea, Maria Munionis, et sorore Urraca
Gundissalui, / facimus cartam uenditionis in perpetuum ualituram uobis, donno
Andree, Saltus Noualis abbati, omnique conuentui eiusdem loci, /3 tam
presenti quam sequuturo, de omni hereditate quam habemus uel habere debemus in
uillam quam uocitant Palacino, / ex parte patris et matris nostre, Gundissalui
Cuerdo et donne Eluire Fernandi, sicut diuiditur per Uallem Salicis / et Sanctum
Iohannem et Uillam Sindam et Fontes et Graiar. Hanc predictam hereditatem cum
omnibus pertinentiis suis, id est, /6 solaribus,
ortis, pratis, fontibus andiuisis, uineis, exitibus et cum ingressu et regressu,
uendimus uobis, donno Andree, abbati, / et omni uestro conuentui, pro XLª
morabitinis, quos nobis iam dedistis, et sumus bene paccati et nichil remansit
ad persol/uendum; et in roboratione carte quod nobis et uobis bene complacuit.
Nunc igitur predicta hereditas ab hac die in antea sit de /9 iure
nostro abrasa uestroque dominio tradita ac confirmata, habeatisque licentiam
faciendi ex illa quicquid uolueritis.
Si quis / igitur, de nostro genere uel
extraneo, hanc cartam irrumpere temptauerit, iram Dei et regiam indignationem
incurrat, et cum / Iuda Domini proditore penas [in] inferni sustineat, et in
coto Cm morabitinos
persoluat et omnino uoce careat, et hec carta fir/12ma
persistat.
Facta carta uenditionis sub era Mª CCª
Lª. Regnante rege donno Adefonso, cum regina Helyono/re, in Toleto et in
Castella. Regina Berengaria, possidente Ualentiam. Sub mano eius, Gundissaluus
Roderici. Dida/cus Auas, tenens motam Ualentie. Villicus Gundissalui Roderici,
Sancius Galuan.
Ego, Martinus Gundisalui, una /15 cum
uxore mea, Maria Munionis, et sorore Urracca Gundissalui, hanc cartam quam fieri
iussimus propriis manibus / roboramus et confirmamus et hoc sig(signum)num
facimus.
Qui
presentes fuerunt, uiderunt et audierunt:
/ (1ª col.) De Palacino: Petrus
Baragan conf. Petrus Fernandi conf. De Uilla Sinda: Dominicus Michaelis conf.
Dominicus Ruuio conf. Donnus Petrus, filius Nepte, conf. De Ualle Salicis:
Martinus Pelagii conf. Don Lobon conf. Iohannes Lupi conf. Donnus Petrus
conf. Rodericus Iohannis conf. Dominicus Lupi conf.
/18 (2ª
col.) De Sancta Columba: Martinus Gundisalui conf. Suuer Gundisalui conf.
Gil Ferdinandus conf. Martinus Galegus conf. Iohannes Cazuro conf. Dominicus
Palmero conf. Garsia Gomet conf. Christoforus conf.
56
1212.
Suero
González vende al abad Andrés y al monasterio de Santa María de Sandoval toda la
heredad que posee en Palacino de herencia de sus padres, así como la suya
propia. Recibe en precio por ella treinta y siete maravedís.
Inés,
hermana de Suero González, confirma la venta que su hermano Suero González hizo
al abad Andrés y al monasterio de Santa María de Sandoval.
A. AHN,
Clero, carp. 994-3. Perg., 320 × 243 mm. + 115 × 110 mm. de la nota con
la confirmación de Inés; escr. pregótica; buena conservación; se adjunta cosida
la ratificación que de dicha venta hizo Inés, hermana de Suero González. En el
dorso: «Escritura y donaçión de Palaçino. Palaçino. Carta de venta de Suero
Gundisalui fecha a don Andrés, abbad deste monesterio, sub era millessima CC
L».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 100-101, núm. 51-52.
(Christus)
In Dei nomine. Ego, Suerius Gundissalui, facio cartam uenditionis in perpetuum
ualituram uobis, donno Andree, Saltus Noualis abbati, omnique conuentui eiusdem
loci, / tam presenti quam sequuturo, de omni hereditate quam habeo uel habere
debeo ex patris mei et matris mee parte in Palacino. Hanc hereditatem, /3 sicut
eam pater meus et mater mea habuerunt et ego habeo, uidelicet, cum solaribus,
terris, uineis, ortis, pratis, fontibus, aereis, pascuis, exitibus / et omibus
pertinentiis suis, uendo uobis, donno Andree, Saltus Noualis abbati, et omni
conuentui illius loci, pro terminato precio XXXVII morabotinos, quos michi / iam
dedistis, et sum bene paccatus et nichil remansit ad persoluendum. Nunc igitur
predicta hereditas sit de iure meo abrasa uestroque /6 dominio
tradita ac confirmata, habeatisque licentiam faciendi ex illa quicquid
uolueritis.
Si quis
igitur, de meo genere uel extraneo, hanc cartam irrumpere / temptauerit, iram
Dei et regiam indignationem incurrat, et cum Iuda proditore Domini penas inferni
sustineat, et in coto quingentos morabotinos persoluat, et / predictam
hereditatem duplatam in tali uel meliori loco reddat, et omnino uoce careat, et
hec carta firma persistat.
Facta
carta uenditionis sub /9 era
Mª CCª L. Regnante rege donno Adefonso, cum regina Helyonore, in Toleto et in
Castella. Regina Berengaria, possidente Ualentiam. / Sub manu eius, Gundissaluus
Roderici. Petro Munionis et Fernando Munionis, tenentes motam Ualentie.
Villicus Gundissalui Roderici, Sancius / Galuan.
Ego,
Suerius Gundissalui, hanc cartam quam fieri iussi propriis manibus roboro et
confirmo et hoc sig(signum)num facio.
Qui /12 presentes
fuerunt, uiderunt et audierunt:
/ (1ª col.) De Palacino: Donnus
Petrus Ecclesie conf.- Petrus Baragan conf.- Donnus Didacus, et frater eius
Apparicius, conf.- Donnus Pelagius Ortolanus conf.
/ (2ª col.) De Ualle Salicis:
Petrus Roderici, presbiter, conf.- Fernandus Petri, presbiter, conf.- Rodericus
Iohannis conf.- Donnus Aprilis conf.- Donnus Petrus, filius Michaelis Teiado,
conf.- Iohannes Lupi, et frater eius Dominicus Lupi, conf.- Martinus Pelagii
conf.- Rodericus Aprilis, puer, conf.- Rodericus de Uega conf.- Kema de Uilla
Grat conf.
/15 (3ª
col.) De Uilla Sinda: Donnus Benedictus, presbiter, conf.- Dominicus
Michaelis conf.- Dominicus Ruuio conf.- Donnus Iohannes de la Fonte conf.-
Petrus Pardo conf.- Iohannes Caluo conf.- Iohannes Stephani conf.
/ (En nota cosida al documento):
Hec sunt nomina bonorum hominum qui interfuerunt / quando donna Agnes roborauit
cartam quam Suerius /18 Gundissalui,
frater eius, fecit abbati donno Andree et con/uentui Saltus Noualis de omni
hereditate quam habebant / in Palacino, quam uendidit Suerius Gundissalui pro
XXXVII /21 morabitinis:
/ (4ª col.) Iohannes Iohanni,
presbiter, conf.- Saluador, presbiter, conf.- Michael Ruuio conf.- Michael de la
Era conf.- Iohannes Reuixado conf.- Petrus Abbat conf.- Cazuro conf.- Martinus
Gundissalui conf.
57
1213.
Marina dona al abad Andrés y al
monasterio de Santa María de Sandoval, para la salvación de su alma y la de sus
padres, toda su heredad de Palacino, así como se divide por los términos de
Villasinda, San Pedro, Grajal y Valdesaz. Recibe, en roboración de la carta,
diecinueve maravedís.
A. AHN, Clero, carp.
994-4. Perg., 260 × 145 mm.; escr. pregótica; buena conservación. En el dorso:
«Donación de donna Marina. De Palacino. Era I mill CC L I, año 1 mill 213».
B. AHN, Clero, carp.
1001-13. Perg., 664 × 508 mm.; escr. gótica redonda (extracto: «Item vna
donaçión, en pergamino, en latín, que hizo donna Marina de todo lo que tenía en
Palaçino»). Véase doc. núm. 337.
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 101-102, núm. 53.
(Christus) In Dei nomine. Ego,
donna Marina, ob remedium anime mee et parentum meorum, facio cartam donationis
in perpetuum ualituram uobis, donno Andree, Saltus Noualis abbati, et omni /
conuentui eiusdem loci, tam presenti quam sequuturo, de omni hereditate quam
habeo uel habere debeo in uilla quam uocant Palacinum, cum omnibus pertinentiis
suis, id est, cum solaribus, /3 domibus,
ortis, pratis, linaribus, fontibus, terris, uineis, andiuisis, ingressu et
regressu. Hanc predictam hereditatem, sicut diuiditur per Uillam Sindam et
Sanctum Petrum et / Graiar ac Ualdesalze, do uobis, donno Andree, Saltus Noualis
abbati, et omni conuentui, ob remedium anime mee ac parentum meorum, et accipio
a uobis, in roboratione / carte, XIX morabotinos, quos mihi iam dedistis, et sum
bene paccata et nichil remansit ad persoluendum. Nunc itaque predicta hereditas
ab hac die in antea sit de iure /6 meo
abrasa uestroque dominio tradita ac confirmata, habeatisque licentiam faciendi
ex illa quicquid uolueritis.
Si quis igitur, de meo genere uel
extraneo, hanc cartam frangere / temptauerit, iram Dei et regiam indignationem
incurrat, et cum Iuda proditore Domini [in] inferni penas sustineat, et in coto
Cm marcas
argenti, uobis uel uoci uestre / pulsanti, persoluat, ac predictam hereditatem
in tali uel meliori loco dupplatam reddat, et funditus uoce careat, et hec carta
firma persistat.
Facta car/9ta
donationis sub era Mª CCª L Iª. Regnante rege Adefonso in Legione, in Gallecia,
in Asturiis et in Strematura. Roderico Aluari, in Legione episcopante. / Aluaro
Gutterrii, in domo regis maiordomante. Lupo de Lamas, quamuis defunctus turres
Legionis tenente. Fernando de Morella ac donno Aprili / et Ysidoro Octaba, in
Legione iudicantibus.
Ego, donna Marina, hanc cartam quam
fieri iussi propriis manibus roboro ac confirmo et hoc sig(signum)num /12 facio.
Qui
presentes fuerunt, uiderunt et audierunt:
/ (1ª col.) De Uilla Sinda:
Dominicus Roo conf.- Dominicus Michaelis conf.- Petrus Iohannis conf.- Donnus
Sebastianus conf.
/ (2ª col.) De Graiar: Fernandus
Martini conf.- Donnus Geruasius conf.- Dominicus Xemenez conf.- Dominicus
Dominici conf.- Dominicus Iohannis conf.- Rodericus Martini conf.
/15 (3ª
col.) De Fontes: Petrus Lozano conf.- Rodericus Petri conf.- Petrus Sancii
conf.- Petrus Michaelis conf.
58
1213.
Inés,
juntamente con su hijo, Rodrigo Fernández, y sus hijas, Urraca Fernández y María
Fernández, vende al abad Andrés y al monasterio de Santa María de Sandoval la
heredad que posee Palacino. Recibe por ella en precio cincuenta maravedís, más
otros cuatro en roboración.
Rodrigo Fernández confirma
posteriormente la venta que su madre hizo al abad Andrés y al monasterio de
Santa María de Sandoval.
A. AHN, Clero, carp.
994-5. Perg., 345 × 220 mm.; escr. pregótica documental; buena conservación; el
pergamino es de forma irregular, al aprovecharse como soporte la parte de la
piel del animal más cercana al cuello. En el dorso: «Carta de vendiçión de lo de
Palaçino. Palacino. Carta venditionis domine Agnetis. Era Iª mill CCª Lª Iª.
Facta domno Andree, abbati, huius monasterii».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 103-104, núm. 54.
(Christus) In Dei nomine. Ego,
domna Agnes, una cum filio meo, Roderico Fernandi, et filiabus, Urraca Fernandi
et Maria Fernandi, facimus cartam uenditionis in perpetuum ualituram uobis,
domno Andree, abbati Saltus Noualis / ac omni conuentui eiusdem loci, tam
presenti quam sequuturo, de omni hereditate quam habemus uel habere debemus in
uilla quam uocant Palacino, cum omnibus pertinentiis suis, scilicet, cum
solariis, domibus, ortis, pratis, /3 linariis,
fontibus, terris, uineis, andiuisis et cum ingressu ac regressu. Hanc
hereditatem uendimus uobis, domno Andree, abbati, et omni conuentui Saltus
Noualis, pro terminato precio Lª morabotinis, quos nobis iam dedistis, et sumus
bene / paccati et nichil remansit ad persoluendum, et, in roboratione carte,
IIIIor morabotinis.
Nunc itaque predicta hereditas ab hac die et deinceps sit de iure nostro abrasa
uestroque dominio tradita ac confirmata, habe/atisque licentiam faciendi ex illa
quicquid uolueritis.
Si quis igitur, de nostro genere uel
extraneo, hanc cartam frangere temptauerit, iram Dei et regiam indignationem
incurrat, et cum Datan et Abiron, quos terra uiuos absorbu/6it,
penas inferni sustineat, et in coto Cm marcas
argenti, uobis uel uestre uoci pulsanti persoluat, et predictam hereditatem in
tali uel meliori loco dupplatam reddat, ac funditus uoce careat, et hec carta /
firma persistat.
Facta carta uenditionis sub era MªCCª L
Iª. Regnante rege Adefonso in Legione, Gallecia, Asturiis ac Strematura.
Roderico Aluari, in Legione episcopante. Aluaro Gutterii, in domo regis /
maiordomante. Lupo de Lamas licet defunctus, Legionenses turres tenente.
Fernando de Morella, donno Aprili, Isydoro 30 Octaba,
iudicibus Legionis existentibus.
Ego, domna Agnes, una cum filio /9 meo,
Roderico Fernandi, et filiabus, Vrraca Fernandi et Maria Fernandi, hanc cartam
quam fieri iussimus manibus propriis roboramus et confirmamus et hoc sig(signum)num
facimus.
/ Qui
presentes fuerunt, uiderunt et audierunt:
/ (1ª col.) De Quintana de Xamuz:
Fernandus Fernandi conf.- Stephanus, presbiter, conf.- Rodericus Martini conf.-
Fernandus Pelagii, diachonus, conf.- Dominicus Ribera conf.- Dominicus Poncii
conf.- Petrus Petri conf.- Dominicus Munionis conf.- Petrus Esquierdo conf.-
Rodericus Fernandi conf.- Petrus Semiero conf.- Iohannes de Ribas conf.
/12 (2ª
col.) De Uilla Sinda: Dominicus Roo conf.- Don Lopeion conf.- Dominicus
Michaelis conf.- De Ualle Salicis: Domnus Aprilis conf.- Domnus Petrus Marine
Martini conf.- Domnus Rodericus Medieuille conf.- De Graiar: Stephanus Lupi
conf.- Petrus Morate conf.- Domnus Dominicus conf.
/ (A la izquierda de la primera
columna): Isti steterunt et uiderunt quando Rodericus Fernandi hanc cartam /
roborauit ac confirmauit abbati et conuentui Saltus Noualis:
/15 (3ª
col.) Abbas Martinus Sancti Uincentii conf.- Dominicus de Castro conf.-
Michael de Arraual (de) conf.- Petrus Pontii conf.- Rodericus Fernandi conf.-
Fernandus Fernandi conf.- Sancius Garsie conf.
59
1213.
María
González, junto a su marido, Pelayo Campana, e hijos, Pedro Peláez, Marina
Peláez y Tomás Peláez, dona al abad Andrés y al monasterio de Sandoval toda la
heredad que posee en Palacino, según se divide entre Valdesaz, San Juan,
Villasinda, Fuentes y Grajal, que heredó de su padre, Gonzalo Cuerdo, y de su
madre, Elvira Fernández. Hace la donación en remedio de su alma y la de sus
progenitores, y recibe cincuenta maravedís en concepto de roboración.
A. AHN, Clero, carp.
994-6. Perg., 272 × 183 mm.; escr. pregótica documental; buena conservación. En
el dorso: «Maria Gunsissalui et Pelagio Campana. De Palacino. Era I mill CC L I.
Hizo esta carta de donación a este monasterio de Sant Doual».
B. AHN, Clero, carp.
1001-13. Perg., 664 × 508 mm.; escr. gótica redonda (extracto: «Item vna
donaçión, en pergamino, en latín, que hizo donna María Gonçales de toda la
heredad que ella tenía en Palaçino»). Véase doc. núm. 337.
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 104-105, núm. 55.
(Christus) In Dei nomine. Ego,
Maria Gundissalui, una cum uiro meo, Pelagio Campana, et filiis, Petro Pelagii
et Marina Pelagii et Thoma Pelagii, facimus cartam / donationis imperpetuum
ualituram uobis, domno Andree, Saltus Noualis abbati, et omni conuentui eiusdem
loci, tam presenti quam sequuturo, de tota hereditate quam /3 habemus
uel habere debemus in uilla quam uocitant Palacinum, ex parte patris nostri,
Gundissalui Cuerdo, et matris nostre, donne Geloire Fernandi, / sicut diuiditur
per Uallem Salicis et Sanctum Iohannem et Uillam Sindam et Fontes et Graiar.
Hanc predictam hereditatem cum omnibus pertinentiis suis, id est, / cum
solaribus, domibus, ortis, pratis, fontibus, uineis, terris, andiuisis,
exitibus, et cum ingressu et regressu, damus uobis, domno Andree, Saltus
Noualis abbati, et /6 omni
uestro conuentui, ob remedium animarum nostrarum et parentum nostrorum. Et in
roboratione carte accepimus ex uobis L morabotinos, quos nobis iam dedistis, et
sumus bene / paccati et nichil remansit ad persoluendum. Nunc itaque predicta
hereditas ab hac die in antea sit de iure nostro abrasa uestroque dominio
tradita ac confir/mata, habeatisque licentiam faciendi ex illa quicquid
uolueritis.
Si quis igitur, de nostro genere uel
extraneo, hanc cartam irrumpere temptauerit, iram Dei et regis /9 terre
incurrat, et cum Iuda traditore Domini penas inferni sustineat, et in coto Cm morabotinos
persoluat, et predictam hereditatem in tali uel meliori loco duplatam / reddat,
et omnino uoce careat, et hec carta firma persistat.
Facta carta donationis sub era Mª CCª L
Iª. Regnante rege Adefonso in Legione, / in Gallecia, in Asturiis et in
Strematura. Roderico Aluari, in Legione episcopante. Petro Fernandi, in domo
regis maiordomante. Lupo de Lamas quam/12uis
defunctus turres Legionis tenente. Fernando de Morella et donno Aprili et
Isidoro Octaba, in Legione iudicibus.
Ego, Maria Gundissalui, una / cum uiro
meo, Pelagio Campana, et filiis, Petro Pelagii et Marina Pelagii et Thoma
Pelagii, hanc cartam quam fieri iussimus propriis manibus robora/mus et
confirmamus et hoc sig(signum)num facimus.
Qui
presentes fuerunt, uiderunt et audierunt:
/15 (1ª
col.) De Ualdesalze: Donnus Petrus conf.- Donnus Michael conf.- Petrus
Barrial conf.- Donnus Dominicus conf.- Lopeion conf.- Ambrox conf.
/ (2ª col.) Fernandus Ferrero
conf.- Donnus Uermudius conf.- Didacus Petri conf.
/ (3ª col.) Garsias Michaelis
conf.
/18 (4ª
col.) De Uilla Sinda 31:
Dominicus Roo conf.- Dominicus Michalis conf.- Donnus Benedictus, presbiter,
conf.- De Graiar: Fernandus Martini conf.- Donnus Egidius conf.- Donnus Pelagius
conf.
60
1215.
Pedro Díaz y su mujer, María García,
venden al abad Andrés y al monasterio de Santa María de Sandoval la heredad que
poseen en Fuentes de Carbajal. Reciben por ella dieciocho maravedís.
A. AHN, Clero, carp.
994-7. Perg., 220 × 139 mm.; escr. pregótica documental; buena conservación,
aunque el pergamino tiene dos agujeros en su parte inferior que no afectan a la
parte escrita del mismo. En el dorso: «Petrus Didaci. De Fontes. Carta de venta
de tierras y viñas de Fuentes a este monesterio. Era I mill CC L III».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 105-106, núm. 56.
In Dei nomine. Ego, Petrus Didaci, et
uxor mea, Maria Garcia, facimus cartam uendicionis, in perpetuo ualituram, uobis,
domino / Andree, abbati Saltusnoualis, atque eiusdem loci conuentui, tam
presenti quam secuturo, de tota nostra hereditate quam habemus /3 uel
habere debemus in Fontibus de Carualar, hoc est, terris, uineis, casis, solis
populatis et non populatis, ortis, areis, montibus, fon/tibus, et cum omnibus
diuisis suis, cum egressibus et regressibus suis. Hanc hereditatem
prenomina[ta]m uendimus et concedimus / uobis pro X et VIII morbitinis, quos iam
tradidistis nobis et sumus inde bene pacati, et de precio nichil remansit ad /6 pacandum.
Sit itaque hec hereditas a nobis remota et abrasa uobisque tradita et confirmata,
habeatis licenciam / uendendi, donandi, faciendique ex ea quicquid uobis
placuerit.
Si quis contra hoc factum nostrum
uenerit, sit ma/ledictus et excomunicatus, et cum Iuda traditore Domini [in]
inferno dampnatus, et insuper XL persoluat morbitinos pul/9santi
uocem huius carte, et hereditatem duplatam in tali loco uel in meliori.
Facta carta sub era Mª CC L IIIª. /
Domina Berengaria regina, tenente Ualenciam.
Ego, Petrus Didaci, et uxor mea, Maria
Garcia, hanc cartam / quam fieri iussimus manibus nostris roboramus et hoc (signum)
facimus.
Qui presentes fuerunt et audierunt: /12 prior
Petrus Lupi. Frater Guterrius. Frater Michael de la Boari. Frater Gil. Frater
Symon. Martinus Pachon, presbiter. / Domnus Benedictus. Dominicus Toston.
Iohannes Anxo. Domnus Rodericus. Dominicus Maurus.
De Maiorica: Petrus Michaeli.
/ De Sancto Laurencio: Martinus Abril.
Giraldus 32 de
Cunca. Iohannes de Gaton. Petrus Laura Trigo.
61
1224.
Álvaro
Rodríguez, apodado Diablo, junto con su mujer, Elvira Meléndez, dona, en remedio
de sus almas y las de sus padres, al abad Andrés y al monasterio de Santa María
de Sandoval el lugar conocido como La Vega, en el territorio y alfoz de Rueda.
A. AHN,
Clero, carp. 994-7 bis. Perg., 322 × 198 mm.; escr. gótica documental;
buena conservación. En el dorso: «Donaçión de la Vega. Donatión de la Vega por
Áluaro Rodríguez, cognomento Diaboli, dice dos vezes, dice el Tumbo, quiere
decir de Áualos. Del lugar con todos los vassallos et cetera. Lo qual no se
possee. Era millessima CCª LXª IIª, año 1224».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 106-107, núm. 57.
(Christus)
In Dei nomine et eius gracia. Ego, Aluarus Roderici, cognomento Diaboli, pariter
cum uxore mea, domna Geloira Melendi, ob remedium animarum nostrarum et parentum
nostrorum, damus et concedimus uobis, domno / Andree, abbati Saltus Noualis, et
omni conuentui ipsius loci, tam presenti quam secuturo, propter bonum seruitium
quod ibi iugiter Deo famulatur, locum nostrum qui dicitur La Vega, que est in
territorio et in /3 alfoz
de Roda: vassallos, solares, domos, ortos, arbores, pratos, terras, vineas, cum
fontibus, montibus, pascuis, diuisis, vallibus cultis et incultis, ingresibus et
regresibus, aquis, piscariis, / molernis et molendinis, ecclesia et omnia alia
nobis in predicto loco pertinencia, vt ab hac die et deinceps supradictum locum
sit de iure nostro abrasum uestroque dominio traditum atque confir/matum,
habeatisque potestatem faciendi ex illo quicquid uolueritis, vendendo,
inpignorando, alienando, uel eciam commutando.
Si quis
itaque, de nostro genere uel extraneo, hanc cartam /6 nostre
donacionis et confirmacionis frangere uoluerit, iram Dei et regis terre incurrat,
et cum Iuda Domini traditore penas inferni sustineat, et in coto mille
morabotinos persoluat, et periudicium / quod in dicto loco fecerit predicto
abbati et conuentui duplicatum soluat uocemque funditus perdat, atque hec carta
firma permaneat.
Ego,
Aluarus Roderici, cognomento Diaboli, una cum uxore / mea, domna Geloira Melendi,
vos, iam dictum abbatem, in persona propria et nomine iam dicti uestri
monasterii, in corporalem possesionem ponimus et hanc cartam quam fieri iussimus
manibus propriis ro/9boramus
ac confirmamus et hoc sig(signum)num facimus.
Qui
presentes fuerunt et audierunt et uiderunt: pontifex Legionis, Rodericus Aluari
conf. Donnus Iacobus, thesaurarius / eius, conf. Petrus Iohannis, canonicus,
conf. Iohannes Nariz, canonicus, conf. Dominicus Iohannis, canonicus, conf.
Gundisaluus Cundisalui conf. Isidorus Martini conf. Guterrius Martini conf.
Magister Iohannes / conf. Rodericus Iohannis conf. Petrus Aprilis conf. Garsias
Piscator conf.
Facta carta et confirmata et in nostri
presencia supradictorum testium roborata sub munimine signi domni Stefani Petri,
/12 scriba
regis, sub era Mª CCª LX IIª. Rege Adefonso, regnante in Legione, Gallecia,
Asturiis atque Strematura. Regina Berengaria, possidente Valenciam. Roderico
Aluari, Legione episcopante.
/ Donnus Stefanus Petri qui (signum)
notaui et scripsi.
62
1226, febrero, 2.
Gómez
Díaz, juntamente con sus hijos e hijas, Diego Gómez, García Gómez, Pedro Muñoz,
Marina Gómez y Rodrigo Gómez, vende al abad Sancho y al monasterio de Santa
María de Sandoval toda la heredad que posee en Corrales. Recibe por ella treinta
maravedís y, en concepto de roboración de la carta, lo que a ambas partes
convino, que no se especifica.
A. AHN,
Clero, carp. 994-7 ter. Perg., 268 × 211 mm.; escr. gótica documental;
regular conservación, con ligeras manchas de humedad que no impiden, pero sí
dificultan, la lectura de las cinco primeras líneas del doc. En el dorso: «De
corrales. Gomez Didacus. Carta de venta de ciertas heredades en Corrales. Era I
mill CC XL IIIIº».
B. AHN,
Clero, carp. 1001-13. Perg., 664 × 508 mm.; escr. gótica redonda
(extracto: «Item otro preuillejo, en pergamino, en latín, de la donaçión de
Corrales»). Véase doc. núm. 337.
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 108-109, núm. 58.
(Christus) In Dei nomine et eius
gracia. Ego, Gomez Didacus, una cum filiis et filiabus meis, scilicet, Didacus
Gomez, Garsias Gomez, Petrus Munio, Marina Gomez, / Rodericus Gomez, facimus
kartam uendicionis in perpetuum ualituram uobis, dompno Sancio, abbati Saltus
Noualis, et omni conuentui eiusdem loci, tan presenti quam /3 secuturo,
de omni hereditate quam habemus uel habere debemus in Corrales, scilicet,
domibus, solaribus populatis et depopulatis, ortos, ecclesia, terras, uineas,
pratos, / montes, diuisas, arbores fructuosas et infructuosas, pascuis, cum
ingressu et egressu et cum omnibus pertinentiis suis. Hanc predictam hereditatem
damus / uobis pro terminato precio: XXXta morabotinis
quos nobis iam dedistis, et sumus bene pacati et nichil remansit ad persoluendum.
Hac supradicta hereditate damus uobis, ut ab ac /6 die
et deinceps sit de iure nostro abrasa uestroque dominio tradita et confirmata,
habeatisque licentiam faciendi ex illa quiquid uolueritis.
Si quis igitur, de genere / nostro uel
extraneo, hanc kartam confringere temptauerit, sit maledictus et excomunicatus,
et cum Datan et Habiron, quos terra uiuos absorbuit, penas in / inferno
sustineat, et in coto huius karte LXª morabotinos persoluat, et hanc hereditatem
in tali uel meliori loco duplatam redat, et hec carta firma semper perma/9neat.
Sub era Mª CCª LXª IIIIª, quarto nonas
febroarii. Regnante rege Adefonso in Legione et in Gallecia, in Asturiis et in
Stremadura. / Signifer regis, Fernandus Sancii. Roderico, in Legione existente
episcopo. Mansellam tenentibus, Ramiro Froyla et frater eius Didacus Froyla.
/ Ego, Gomez Didacus, una cum filiis et
filiabus meis, Didacus Gomez, Garsias Gomez, Petrus Munio, Marina Gomez,
Rodericus Gomez, hanc cartam /12 quam
fieri iussimus propriis manibus roboramus et confirmamus et hoc (signum)
facimus.
Et in roboratione huius carte, quantum
nobis et uobis complacuit.
Qui
presentes fuerunt, / uiderunt et audierunt: Gundisalus Ordoni, miles, conf.
/ (1ª col.) De Sancti Bartolomei:
Domnus Ciprianus, presbiter, conf.- Petrus Pelagii conf.- Martinus Dominici
conf.- Iohannes Martin, uaquero, conf.- De Modino: Dominicus Iohannis conf.-
Dominicus Sobrino, de Sancti Petri de Fon Cuaiada conf.- Iohannes de Colle
conf.- Stephanus, monacus Saltus Noualis conf.
/15 (2ª
col.) De Ual Porquero: Iohannes Nicolai, presbiter, conf.- Lupus Petri de
Portiga conf.- Filius eius Rudericus Lupi conf.- Pelagius, clericus, conf.-
Petrus Cabrero conf.- Dominicus Mathei, clericus, conf.- Gregorius de Candanedo,
clericus, conf.- Petrus Gomez conf.
/ (Bajo la segunda columna de
confirmantes): Petrus Tauri qui notuit.
63
1229, diciembre, 3. Mayorga.
Noticia de la concesión de Alfonso IX al monasterio de Santa María de Sandoval
para que «pudiese recoger las aguas para regar las heredades que tenía desde
Porma hasta Sandoval, como disponía el fuero de León, sin que en ello se le
pudiese poner enbarazo alguno».
B. AHN, Clero, carp.
1002-21. (Extracto). Cuaderno de papel de 12 ff.; escr. humanística; buena
conservación. Incluida en la confirmación que de la concesión de Fernando III
(1231, mayo, 20), véase doc. núm. 68, hizo Felipe V (Madrid, 29 de marzo de
1713).
64
1230, junio, 9. Mansilla de las
Mulas.
Diego
Fruela, «dominans in Manssella et Rroda», dona al abad Sancho y al monasterio de
Santa María de Sandoval, para remedio de su alma, el lugar de Villomar y la
granja de Villamoros de Ribaesla, con los molinos de Villalquite, concediéndoles
que puedan tomar agua del río Esla, desde Rueda hasta Villomar, para servicio de
los molinos y para regar sus heredades en Villamoros y la granja de Ribaesla.
B. AHN, Clero, carp.
1000-15. Perg., 345 × 265 mm.; escr. gótica redonda; regular conservación.
Traslado sacado por el notario Rodrigo Díez de Riero, el 31 de diciembre de
1437. Véase doc. núm. 286.
In Dei nomine, amen. Sit cuntis notum
quod ego, domnus Didacus, dominans in Manssella et Rroda, /21 pro
salute anime mee, concedo et mando Deo et uobis, domno Sancio, abbati Saltus
Noualis, et conuentui eiusdem, locum meum de Villa Omar et grangiam de Villa
Mauros de Rripa d’Esla, cum molendinis de Villa Alquite, ut teneatis et
possideatis, / uos et suscessores vestri, cum terris, vineis, pratis, pascuis,
rriuis, molendinis et molernis, aquis, cum fontibus et montibus, cum arboribus
fructiferos et sine fructu, cum ortos, sothos, planos, domos, vasallos, solares
populatos et dispopulatos, cum terminis / et pertinenciis eorum, cum ecclesiis
et diuisis. Et quod prendatis aquam de Esla a Rroda usque ad Villam Omar per
ubicumque uobis manus dederit et placuerit ad seruicium dictorum molendinorum et
ad rigandum hereditates vestras in predicto loco et gran/24giam,
sicut forum Manselle se abet. Hec omnia supradicta do uobis uestrisque
suscessoribus ad tenendum, vendendum, inpignorandum et eciam commutandum.
Si quis, de meo uel extraneo genere,
hanc meam espontaneam donacionem infringere atempta/uerit, omnipotentis Dei iram
incurrat, et pro temerario ausu regie parti mille aureos persoluat, et quantum
inuaserit in duplum restituat, et careat uoce, carta nichilominus in suo robore
permaneat.
Ffacta carta apud Manssellam, / per
manu Alfonsi, domini regis scriptoris, V idus iunii, era Mª CCª LXª VIIIª.
Rregnante rege domno Adefonso in Legione et Gallecia. Infante domno Petro,
maiordomo domini regis, tenente Legionem, Taurum, Zamoram, Strematuram,
Transserram.
/27 Ego,
domnus Didacus Frola, hanc chartam quam fieri iussi propriis manibus roboro
adque confirmo et hoc signum facio.
Presentibus testibus qui uiderunt et
audierunt quando hoc donacio fuit facta et confirmata: Rrodericus, Legionensis
episcopus, conf. Nunone /, Astoricensis episcopus, test. Domno [...]
[...]rnandi, signifero domini regis, tenente Astoricam, Maioricam, Ouetum et
Beneuentum, test. Domno Petro Petri, magistro sclarum Auriensi, canonico
Conpostellano, existente domini regis cancellario, test.
De / monasterio Saltus Novalis:
J[ohannes], prior, test. Petrus, suprior, test. Andreas, cellarius, test.
Iohannes, portarius, test.
De Manssella: Isidorus Michael,
presbiter, test. Iohannes Pelagii, iudex, test. Martinus Petri, iudex, test.
Dominicus Bone/30ti,
merinus, test. D[...] [...]onsus, presbiter, test. Petrus Alfonsi, test. Didacus
Valentini, test. Dominicus Mathei, test.
Ego, Alfonsus, domini regis scriptor,
qui in omnibus supradictis, vna cum supranominatis testibus, presens fui,
audi/ui et vidi, et hoc scriptum scripsi et feci.
65
1230, agosto, 29.
La
condesa Sancha Fernández, juntamente con sus hijos, Ramiro, Diego, Rodrigo y
Teresa Fróilaz, concede al abad Sancho y al monasterio de Santa María de
Sandoval el derecho de propiedad que le pertenece de la heredad de Corrales.
Hace la donación por su alma y las del conde Froila, su marido, y su hijo
Bernardo.
B. ARChVa., Pleitos
Civiles, Lapuerta, Caja 2991-1. Papel. Traslado sacado en el monasterio de
Santa María de Sandoval, el 10 de octubre de 1579, por el escribano Diego
Salcedo, incluso en los autos del pleito que trataron, en 1650, el abad y monjes
del monasterio de Santa María de Sandoval, de una parte, y Beatriz de Toledo,
marquesa de Astorga, curadora de Diego Álvarez Osorio, marqués de Astorga, de la
otra, sobre la posesión de Valsemana, Corrales, Juncosa y Hontoria.
Quod
factum est in tempore ne labatur cum tempore ideo tenaci scripturarum est
memoriæ commendandum, inde notum sit omnibus, tam presentibus quam futuris,
quod ego, dona Santia Fernandi, cometissa, vna cum filiis meis, dono Ramilo et
dono Didaco et dono Roderico Frola et dona Theresia Froila, pro anima mea et pro
anima egressi mariti mei bonæ memoriæ, comitis incliti doni Frola, sed et pro
anima dilecti filii mei doni Bernardi, Deo et vobis, dono Sanctio, abbati
presenti Saltus Noualis, et toti conuentui eiusdem monasterii omnibusque
sucesoribus vestris, de sana et integra memoria et bona voluntate mea do et
concedo iure hæreditario inperpetuum posidendum hæreditate illam totam de
Corrales quam habuit et habere debuit prædictus maritus meus ibidem et quam ego
post mortem eius mihi comparaui, totam inquam hæredita[te]m illam quam iam in
dicto loco ego habeo et habere debeo, quoquo modo, videlicet, eclesiam et
diuissam, terras cultas et incultas, solares populatos et non populatos, vineas
cultas et incultas, hortos et arbores, fontes et montes, prata et pascua,
ingressus et egressus totus et terminos, videlicet, de arca que¸ dicitur
Luguera, sicuti vadit ad maranum que dicitur de Solare Fundario, sicut vadit ad
arcam de Solare Fundario et deinde ad arcam de vale de voca valis Sancte¸
Marie¸, et inde vsque ad quandam arcam valis de Nocale, et deinde quomodo vadit
ad arcam de Lacuna Breciniis, sicuti vadit arcam de Pedroso; et deinde vadit
tota carreria sursum vsque ad fontem de Adcio, et deinde vadit ad incrucijadas
de Sancta Eufemia, et deinde quomodo vadit tota lomba sursum et vadit tangere in
arcam de Gramedo, et deinde ad petram de Serna, et deinde venit lomba deorsum ad
arcam de vale Burio et venit tangere in arcam de la encrucixada quæ diuidit cum
vale Pereario, et deinde venit vsque ad arcam de vale Tauro, quæ diuidit cum
Sancto Bartolomæo, et deinde ad arcam quæ est supra buccam de La Franca, et
deinde ad arcam de La Iugaria, vbi primo inceperat. Omnesque directuras et
pertinentias eiusdem ita est ab isto die in perpetuum tota a me penitus sit
abrrasa et vestro dominio sicut meo huc vsque in omnibus et per omnia sit
subiecta vt faciatis de illa vos, prædicti abbatis, et conventus vestri que
posteri totam vestram voluntatem in donando, vendendo, impignorando vel eam
concambiando, et quidquid vobis de ea facere placuerit faciendo.
Si quis
autem, tam de nostris quam de estraneis, hanc cartam donationis infringere vel
diminuere seu sæpedicto fratres super hoc aliquatenus attentauerit perturbare,
iram Dei omnipotentis incurrat eum que cum Iuda, Dathan et Abiron pœna puniat
æternali et regi terre mile morauetinos in cautu persoluat et dominium que
abstulerit pre¸dicto monasterio restituat duplicatum et nihilominus carta ista
perpetuam obtineat firmitatem.
Et ego, prædicta cometissa, in
præsentia prædictum abbatis et conuentus, cartam istam confirmo. Testes qui
viderunt et audierunt et præsentes fuerunt quando domina prefata comitissa
abbatem iamdictum Saltus Noualis et duos mon[a]chus eius, videlicet, fratrem
Iacobum et fratrem Bernardum, in persona propria in nomine iamdicti monasterii
in corporalem induxit posesionem predictæ hæreditatis, Pelagius Galua, miles
Legionensis. Nunus Muñoz de Mansella. De Marmella (sic): Dominicus,
campesinus. Fernandus. Dominicus, clericus. Martinus Petri de Sancto Vincentio.
Iohanes Michael. Arnaldico. Iohanes Pelagii. Aprilis, clericus de Corrales.
Martinus Pelagii. Martinus Picont. Don Rufus, iugarius cometisse¸ de Villanoba.
Rodericus cometisse. Bartolomeus, clericus. Lupus. Dominicus Petri. Martinus
Reguero. Iohanes Tellius, est de Corrales. Iohanes Michael et Martinus Michael,
frater eius. Petrus Martini.
Facta carta et a se, prædicta domina
cometissa, confirmata, et in vestri præsentia supradictorum testium munimine
signi doni Isidori roborata, anno ad Incarnatione Domini Iesu Christi Mº CCº
XXX, mense augusto, quarto calendas septembris. Regnante rege Alfonso in
Legione, in Galetia, in Asturiis, in Badalloz. Dono Fernando, exigente (sic)
archiepiscopo Sancti Iacobi. Dono Roderico Aluari, episcopo Legionis. Infante
Petro, tenente Legionem. Roderico Fernandi, maiordomo domini regis. Ramillo
Frola et Didaco Frola, Manselam tenentibus ac Rotam.
Donus Rodericus inotuit.
66
1231, mayo, 5. Burgos.
Fernando III confirma carta de Alfonso IX de León (1203, junio, 9. Toro), que se
inserta, eximiendo al monasterio de Santa María de Sandoval, y a sus granjas y
vasallos, del pago de todo pecho y pedido, de yantar de rey y de merino, de
castellaria y de toda facendera y otros tributos reales.
B. AHN, Clero, carp.
999-5. Perg., 586 × 619 mm.; escr. gótica documental; regular conservación.
Traslado sacado en Toro, el 20 de noviembre de 1369, miércoles, por el notario
Juan Fernández, a petición de Alfonso, abad de Santa María de Sandoval, de la
confirmación de Alfonso X, dada en Burgos, a 16 de diciembre de 1254,
confirmatoria de la carta de Fernando III. Véanse docs. núms. 92 y 143.
ED. J.
González, Fernando III,
379, núm. 327.
Notum sit omnibus hominibus hanc /
cartam videntibus quod ego, Ferrnandus, Dei graçie rrex Castelli (sic)
et Toleti, Leginonensis et Gallecie, inueni cartam ab illustrisimo patre meo,
rregi Alfonsi, in hoc modum conditam:
(Sigue
doc. num. 40).
Supradictam igitur cartam ego,
prenominatur (sic) rrex Ferrnandus, concedo, aprobo et confirmo et mando
quod inuiolabiliter oseruetur.
Si quis uero hanc cartam infringere seu
in aliquo diminuere presumserit, iram Dei omnipotentis abeat et [mihi cen]/tum
morabetinos in cauto persoluat et danpnum super hoc illatum supradicte abacie
restituat duplicatum.
Facta carta apud Burgem, rregem
exprimente, Vª die madii, [era Mª] CCª LXª IXª.
67
1231, mayo, 15. Burgos.
Fernando III dona al abad Martín y
al monasterio de Santa María de Sandoval el lugar de Valsemana, situado entre
los alfoces de Rueda y Aguilar. Concede además al abad y monasterio dos dehesas:
una localizada en el valle de Hontoria y la otra, en el término de Valdellán, en
las que nadie, sin su consentimiento y autoridad, podrá, a partir de la
donación, meter sus ganados a pacer, ni cortar leña ni hacer carbón ni ninguna
otra cosa, pues si así lo hiciera, perdería sus bueyes, el «plaustrum» y todo
otro «raticum», así como los jumentos, animales, leña o carbón que portaran en
favor del monasterio, además de ser castigados con una multa, también para el
cenobio, de trescientos maravedís y «montanariis duocedim morabetinos».
A. AHN,
Clero, carp. 994-8. Privilegio rodado. Perg., 338 × 265 mm.; escr. de
privilegios; buena conservación. En el dorso: «Donazión del rey D. Fernando el
Santo. Hace merced a este monasterio de Sandoval del lugar de Valsemana, con
jurisdición ciuil i criminal, i dos dessas, vna en el valle de Fontoria, otra en
el término de Valdellán. Concede su priuilegio que el que entrara a pacer,
cortar [leña] o hazer carbón que pierda el carro y los bueies o otros
qualesquier animales, i que pague de pena trecientos marauedís y a los
montaneros, noventa (sic)».
B. AHN,
Clero, carp. 1001-13. Perg., 664 × 508 mm.; escr. gótica redonda
(extracto: «Item vna donaçión, en pargamino, en latín, que hizo el rrey don
Fernando al monesterio de Sanoval del lugar de Valsemana con todos su término e
juresdiçión çevil e creminal»). Véase doc. núm. 337.
C. ARChVa.,
Pleitos Civiles, Lapuerta, Caja 2991-1. Papel. Traslado sacado en el
monasterio de Santa María de Sandoval, el 10 de octubre de 1579, por el
escribano Diego Salcedo, incluso en los autos del pleito que trataron, en 1650,
el abad y monjes del monasterio de Santa María de Sandoval, de una parte, y
Beatriz de Toledo, marquesa de Astorga, curadora de Diego Álvarez Osorio,
marqués de Astorga, de la otra, sobre la posesión de Valsemana, Corrales,
Juncosa y Hontoria.
D. AHN,
Clero, carp. 1002-21. (Extracto). Cuaderno de papel de 12 ff.; escr.
humanística; buena conservación. Confirmación de Felipe V, dada en Madrid, 29 de
marzo de 1713.
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 109-111, núm. 59.
REG. J.
González, Fernando III,
304-385, núm. 336.
(Christus,
alfa et omega) In nomine Sancte et Indiuidue Trinitatis, Patris et Filii et
Spiritus Sancti, ac eius genitrice Uirgini Marie, amen. Concedet regiam
magestatem sancta loca et religiosas personas diligare ac uenerari et eas /
large ditare muneribus. Iccirco ego,
Ferrandus, Dei gratia rex Castelle et Toleti, Legionis et Gallecie, dono
Deo et Beate Marie et uobis, donno Martino, abbati Saltus Noualis, et conuentui
/3 eiusdem,
tam presenti quam futuro, locum meum de Ual Selmana, cum montibus et fontibus,
uallibus, collibus, uassallis, populatis et non populatis, terris, pratis,
pascuis, ecclesiam, iurisdicionem ci/uilem et criminalem, et cum omnibus suis
pertinenciis, sicut iacet inter alfoz de Roda et de Aguilar. Sic predictum locum
determinatum dono uobis suscessoribusque uestris, ut faciatis / ex eo ad omnes
uestras omnimodas uoluntates. Insuper concedo, uolo et mando uobis, predicto
abbati et conuentui, presenti et futuro, eiusdem monasterii Saltus Noualis,
quod habeatis in perpetuum duas defesas: unam in /6 ualle
de Fonte Aureo et aliam in termino de Ualle Xan. Ad reparacionem dicti
monasterii et dicti loci Ualle Xan, mandans ac firmiter precipiens quod nullus
de cetero absque uoluntate uestra in predictis defesis au/deat pascere, ligna
scindere, carbonem facere seu aliquod dampnum inferre, quod qui presumserit pro
qualibet uice, perdat boues et plaustrum et totum alium raticum, et quodcumque
aliud iumentum uel animal uel / ligna uel carbonem portantem et sit uobis
adiudicatum. Insuper soluat uobis uel uoci uestre CCCos
morabetinos et montanariis XIIim morabetinos.
Et ego,
supradictus rex Fernandus, regnans in Castella et Toleto et /9 Gallecia,
Badallocio et Baecia, una cum vxore mea, Beatrice regina, et cum filiis meis
Alfonso, Frederico, Fernando et Henrrico, ex assensu et beneplacito regine domne
Berengarie, genitricis mee, hanc kar/tam quam fieri iussi roboro et confirmo.
Mandans
quod inuiolabiliter obseruetur et hec mee donacionis, concessionis et
uoluntatis pagina rata et stabilis omni tempore perseueret.
Si quis
uero hanc kartam / infringere seu in aliquo diminuere presumpserit, iram Dei
omnipotentis plenarie incurrat, et regie parti mille aureos in caupto persoluat
et dampnum super hoc uobis illatum restituat duplicatum.
Facta /12 karta
apud Burgis, XVª die madii, era Mª CCª LXª
nona.
(Signo
rodado. Cruz central): Signum
Ferrandi, regis Castelle et Toleti, Legionis et Gallecie.
(En
círculo): Gonçaluus Roderici, maiordomus curie regis, confirmat.- Lupus
Didaci de Faro, alferiz domini regis, confirmat.
/ (Arzobipos
e infante) Rodericus, Toletane sedis archiepiscopus, Hyspaniarum primas,
confir. Infans dompnus Alfonsus, frater domini regis, confir. Bernaldus,
Compostellane sedis archiepiscopus, confirmat.
/ (1ª col.) Mauricius, Burgensis
episcopus, conf.- Tellius, Palentinus episcopus, conf.- Iohannes, Oxomensis
electus áet domini regis cancellarius,
confñ.- Bernaldus, Segobiensis
episcopus, conf.- Lupus, Segontinus episcopus, conf. Dominicus, Abulensis
episcopus, conf.- Iohannes, Calagurritanus episcopus, conf.- Gonçaluus,
Conchensis episcopus, conf.- Dominicus, Placentinus episcopus, conf.
/15 (2ª
col.) Aluarus Petri conf.- Rodericus Gonçalui conf.- Garsias Ferran-di
conf. Guillelmus Gonçalui conf.- Tellius Alfonsi conf.- Rodericus Rode-rici
conf.- Didacus Martini conf.- Alfonsus Suerii conf.- Gonçaluus Gonçalui conf.
/ (3ª col.) Rodericus,
Legionensis episcopus, conf. Iohannes, Ouetensis episcopus, conf. Nunnius,
Astoricensis episcopus, conf. Laurencius, Auriensis episcopus, conf. Martinus,
Çamorensis episcopus, conf. Martinus, Salamanticensis episcopus, conf.
Michael, Lucensis episcopus, conf. Michael, Ciuitatensis episcopus, conf.
Petrus, Cauriensis episcopus, conf.
/ (4ª col.) Rodericus Gomes
conf. Rodericus Ferrandi conf. Ramirus Frolaz conf. Didacus Frolaz conf.
Rodericus Frolaz conf. Petrus Poncii conf. Ferrandus Guterrii conf. Ferrandus
Iohannis conf. Pelagius Arie conf.
/18 (Merinos)
Aluarus Roderici, maior merinus in Castella, confirmat. Sancius Pelagii, maior
merinus en Gallecia, confirmat. Garsias Roderici, maior merinus in Legione,
confirmat.
/ (En línea inferior, bajo el signo
rodado) Gonçaluus Martini, scriptor domini regis, scripsit.
68
1231, mayo, 20.
Fernando III renueva lo que
«concedió [—Alfonso IX— por su carta, fecha en Mayorga, a tres de di(s)ciembre,
hera de mill ducientos y sesenta y siete] a este monasterio, que pudiese recoger
las aguas para regar las heredades que tenía desde Porma hasta Sandoval, como
disponía el fuero de León, sin que en ello se le pudiese poner enbarazo alguno».
B. AHN, Clero, carp.
1002-21. (Extracto). Cuaderno de papel de 12 ff.; escr. humanística; buena
conservación. Confirmación de Felipe V, dada en Madrid, 29 de marzo de 1713.
Véase doc. núm. 63.
69
1232.
Rodrigo
Pérez, juntamente con su mujer, María Fernández, vende al abad Sancho y al
monasterio de Santa María de Sandoval la parte que posee en el salto en el que
se sitúa el monasterio, situado entre Villaverde y Villaturiel, lindante con
Villaverde, Nogales, el citado Villaturiel y, en fin, el río Porma. Recibe por
él cinco maravedís y lo que ambas partes acordaron, que no se especifica en el
documento, en roboración.
A. AHN,
Clero, carp. 994-9. Perg., 163 × 192 mm.; escr. gótica documental; buena
conservación. En el dorso: «Venta de vna tierra que yaze cerca,
áentreñ
Villaverde y el Soto de Iohana Ferrnández; de vn salto que está entre Villa
Verde e Nogales e Villatoriel. Era de 1270, que corresponde al año de 1232».
«Presentada esta escrytura en la noble villa de Valladolid ante los señores
presydente e oydores en avdiencia, [año] de nuestro Señor Ihesu Christo de mill
e quatroçientos e noventa e vn años. La qual presentó Françisco de Sanct Esteuan,
en nonbre de los dichos avad, monjes e conuento de Sancta María de Sandoual,
para en guarda del derecho e prueua de su yntençión, commo por ellos fazía o
fazer podía, non más ni alliende, en el pleito que an con el concejo de
Villatoriel, en persona del conçejo, al qual los señores mandaron dar treslado
[...]».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 111-112, núm. 60.
In nomine Sancte et Indiuidue
Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus Sancti, amen. Notum sit omnibus, tam
presentibus quam futuris, quod ego, Rodericus Petri, una / cum uxore mea, Maria
Fernandi, facimus cartam uenditionis inperpetuum ualituram, vobis, domno Santio,
abbati Saltusnoualis, et conuentui /3 eiusdem
loci, tam presenti quam secuturo, de quanta parte illius saltus qui iacet inter
Villam Uiridem et Villam Aramil. Qui Saltus ita determinatur: / de Iª parte,
Villa Uiriris; de IIª, Nugarium; de IIIª, Villa Aramil; de IIIIª, fluuius Porme.
Hunc saltum ita determinatum uendimus / uobis pro Ve morabotinos,
quos iam nobis dedistis, et sumus inde bene paccati, et de precio nichil
remansit ad persoluendum. Et in roboratione /6 carte
quantum nobis et uobis placuit. Sit igitur iste saltus ab odierno die et
deinceps a iure nostro et dominio remotus et alienatus uestroque / dominio
traditus et confirmatus, liberumque sit uobis facere ex eo quiquid uolueritis
inperpetuum.
Si quis igitur, de genere nostro uel
extraneo, hanc cartam / infringere atemtauerit, iram Sumi Regis cum regia
indignatione incurrat, et cum Iuda traditore Domini penas sustineat inferna/9les,
et pro ausu temerario regie parti uel uocem huius carte pulsanti Lª morabotinos
persoluat.
Facta carta sub era Mª CCª / LXXª.
Regnante rege Fernando in Castella et Toleto, Legione et Gallecia. Garsia
Roderici, uilláicñante.
Donpno / Ramiro et donpno Didaco, fratre eius, tenentibus Mansellam. Fernando
Petri et Martino Pelagii, in eadem uilla iu/12dicibus.
Ego, Rodericus Petri, una cum uxore
mea, Maria Fernandi, hanc cartam quam fieri iussimus propriis manibus roboramus
et confirmamus / et hoc (signum) signum facimus.
Qui presentes fuerunt, uiderunt et
audierunt: (sic).
70
1234, octubre.
María Muñoz vende al abad [Sancho] y
al monasterio de Santa María de Sandoval una viña en el término de Raneros, en
el lugar conocido como «Ena Parte», que limita con las viñas de Carrizo,
Esteban, María y, por último, una viña de los compradores; y les vende, además,
una tierra que yace tras las casas de Domingo de Dios, y que es lindera con una
tierra de Gil Pérez, otra de Carrizo, una tercera de los compradores y, en fin,
la reguera. Recibe la vendedora por la viña y la tierra cuatro maravedís y tres
sueldos.
A. AHN,
Clero, carp. 994-9 bis. Perg., 190 × 180 mm.; escr. carolina tardía, de
trazo muy tosco, debido a un escriba poco avezado; regular conservación, con
manchas de humedad en la parte superior del documento y en la inferior
izquierda, que dificultan la lectura de algunas palabras. En el dorso: «Carta de
compra de vna viña en término de Rreneros con sus límites. Era millessima CCª
LXXª IIª».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 112-113, núm. 61.
(Christus) In Dei nomine. Ego, [dompna
Maria] Moniez, facio kartan uendicionis / vobis, abat de Sant N[oual et] totum
conuentum de ipso loco, de una ui/3nea
quam abeo en termino de Rraneros, loco nominato Ena Parte: de Iª parte, uinea /
de Carrizo; de IIª, uinea de don Esteuano; de IIIª, uinea de dompna Maria /
Lopez; de IIIIª, ipsius comparatoribus. Et de una terra que iaze tras casas de
Dominicus /6 de
Deus: de Iª parte, terra de Gil Pelaz; de IIª, terra de Carrizo; de IIIª, ipsius
comparatoris; / de IIIIª, ela reguera. Hanc uineam, hanc terram doi et concedo
vobis pro IIIIor morabotinos
/et III solidos, quos iam dedistis mihi et nichil remanssit pro dare. Itaque ab
ac die hanc heredi/9tatem
iuro meo remota et abrasa uobisque tradita et confirmata, habeatis licenciam /
uendendi faciendique ex ea quicquid uobis placuierit, tam in uitam quam in
mortem.
/ Si quis contra hoc scriptum factum
adisrumpendum uenerit homo, sit maledictus et exco/12municatus,
et cum Iuda Domini traditore in inferno dampnatus, et in caupto pectet / VIII
morabotinos et VI solidos, et careat uocem, duplatam hanc hereditatem in tali /
loco uel in meliori.
Facta karta sub era Mª CCª LXXª IIª,
mensse octuber. /15 Regnante
rege Fernando, cum regina Beetriz (sic), in Legione et in Castella. So
me/rino en terra de Leon, Garcia Roderici Carnota. Electus in Legione, dompnus
Arnallus. / Tenente ipsas turres, Petrus de la Megia 33.
Tenente Maiorica, Rui Fernan/18dez
Feo. Alcaides, Iohan Uenceio, Petrus Pelaz, Martinus Zapatero.
Ego, dompna / Maria, et mias fiias,
Sofia Garcia et Taresa Garcia, hanc kartam quam iussimus / facere manibus
nostris roboramus et signa facimus.
Qui
presentes fuerunt et audierunt:
/21 (1ª
col.) Dominicus Petriz con.- Dominicus de Deus del Era con.- Petrus Lopez
con.
/ (2ª col.) Dominicus, Petrus,
Iohannes, ts.
/ (3ª col.) Don Gil, presbiter,
con.- Don Esteuano con.- Don Asenssio con.- Dominicus Iohannis con.- Don Mateo
con.- Micaelis Iohannis de Uallespino con.- De Secus: Miculas con.- Petrus
Riesco con.
/ (Signum) Andreas
notuit.
71
1235, marzo, 24.
Pedro
Muñoz de Villasinda, juntamente con su mujer, Urraca Rodríguez, dona al abad
Sancho y al monasterio de Santa María de Sandoval cuatrocientos maravedís «por
remedio de nuestras almas e de nuestros padres e de nuestras madres e de
nuestros parientes, e por remedio de las almas daquélos a qui feciemos mal e no
les feciemos entrega». Establece que con esos maravedís se habrá de comprar una
heredad cuya renta permita soladar los mancebos que se precisen para las labores
de siega, de suerte que los monjes del monasterio queden liberados para cantar
sus misas, que ahora, por los trabajos de recogida, no pueden cantar.
El abad
Sancho y el monasterio asignan y otorgan a Pedro Muñoz de Villasinda y a Urraca
Rodríguez cuatrocientas moravidinadas de heredad en Villaturiel, y les agracian,
además, con el mismo servicio que se celebra por cualquiera de los monjes.
A. AHN,
Clero, carp. 994-10. Carta partida por
abc...hik. Perg., 215 × 165 mm.;
escr. gótica documental; regular conservación, con manchas de humedad en la
parte derecha del documento, que no imposibilitan la lectura. En el dorso: «De
Petro Monio. De Villaturiel. De don Pedro Muniz y su muger, doña Vrraca. Dieron
400 maravedís para que alquilasen obreros y no fuesen a segar los monjes».
A’.
AHN, Clero, carp. 994-12. Carta partida por
abc...hik. Perg., 224 × 165 mm.;
escr. gótica documental; buena conservación. En el dorso: «De don Pedro Muniz.
Era 1 mill 273, año 1235. Villaturiel. Donación a Sandoval de 400 maravedís por
don Pedro Noniz (sic)».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 113-115, núm. 62, que califica a A’ como
B: «copia literal del anterior».
CIT.
Pérez-Embid, El Císter en
Castilla y León, 221, nota 5.-
Sahelices, El monasterio de Sandoval, 251, nota 5.
Conocida
cosa sea a todos, los qui agora son e los que an por uenir, que esta carta uiren
que io, don Pedro Moniz de Villa Sinda, e mía muler, dona Vrracca / Rodríguez,
damos a uos, don Sanchyo, abbat de Sannoual, e al conuento dese mismo logar CCCCos morauedís
por amor de Dios e por remedio de nuestras almas e de nuestros pa/3 dres
e de nuestras madres e de nuestros parientes, e por remedio de las almas
daquélos a qui feciemos mal e no les feciemos entrega; e por tal pleito, que de
estos morauedís que compredes ende heredat / per que los monges sean escusados
que non sieguen, que nos uimos que po los monges que auíen per sí a segar e non
podíen cantar sos misas, por esto diemos nos estos morauedís, que comprendes
ende / heredat que per la riendeda que saldrá de esta heredat que sean
solladados mancebos que fagan esta segada, per que los monges sean escusados he
aan poder de ca[n]tar todas /6 sos
misas.
E yo, don
Sanchyo, abbat de Sannoual, e el conuento dese mismo logar, asignamos e
otorgamos a uos, don Pedro Moniz, e a uestra muler, dona Vrra/cca Rod[rí]guez,
CCCCas morauidinadas
de heredat que nos auemos en Villa Toriel po los CCCCos morauedís
que uos nos diestes, pora este pleito que de suso es dichyo, que siempre / sea
tenudo.
E si per
auentura abbat o conuento ueniere que este pleito ante dichyo quesier desfacer o
esta heredat non quesier otorgar para este pleito, nos e nuestros filos /9 e
nuestra generatión que los podamos constrener que se cumpla. Pero así que nos,
ne otro omne de nuestra generatión, non sean poderosos de sacar esta heredat ne
esta rienda del monesterio. / E yo, don Sanchyo, abbat de Sannoual, e el
conuento dese mismo logar otorgamos a uos, don Pedro Moniz, e a uuestra muler,
dona Vrracca Rodríguez, que esta deuán / dicha heredat que no la demos a rico
omne ne a caualero ne a [o]tro omne del mundo, mas que siempre sea para esto que
de suso es dichyáoñ
en esta 34 carta.
Sobre todo
esto, por esta al/12mosna
e por otros beneficios e por otros seruitios que uos nos feciestes, otorgamos a
uos e a uuestra muler plenno seruitio que así fagamos por uos como por / uno de
nuestros companeros.
Facta carta
sub era Mª CCª LXXª IIIª, pridie Anunciationis Beate Marie. Regnante el rey don
Fernando con so madre, la r[e]ina dona Beringue/la, e con la r[e]ina dona
Beatriz, so muler, en Castiela e en Toledo e en León e en Galicia. Teniendo León
la r[e]ina dona Beatriz. Merino maior eno /15 regno
de León, don García Rodríguez Carnota. Teniente la[s] torres de León e la villa,
de mano de la r[e]ina, don Pedro de la Mechya. Iudices en León, don / Vermudo e
Miguel Grimáldez e Martín Leonardo.
Testimonios
que esto uioron e odioron: don S[anchyo], abbat de Sannoual. Don P., abbat de
Mera. / Don A[ndreas], prior de Sannoual. Don I., soprior. Don A., cantor. Don
B., sacristam. Don Micolao, soceleriço. Don G., enfermero. Don P., socantor.
Domingo /18 de
Bonar. Don Ioán de Mansiela. Don Pedro Ámez. Don M., uistiario. Don Ioán de
Gordón. Don Ioán de Mataplana. Don Rodrigo Abril. Don G., bodeguero 35.
/ Don Pedro Gutiérreázñ 36.
Frer Helýas de Maorga 37.
Gonzaluo de Maorga. Don Pelao de Gordoncielo. Don Énigo. Don Domingo de Molina.
Don Mar/cos. Don Pedro Doménguez de Toro. Don Pedro de Molina. Don fre Ysidro,
carpentero. Don fre Domingo, de la caualariza. Fre Martín, zapatero. Frer
Aparicio, /21 del
ospital. Fre Domingo, ferrero. Fre Ioán, del forno. Fre Micael de Fontes. Fre
Gil de Uila Amor. Fre Domingo de Naua. Fre Martín de Maorga. / Fre Sebastián.
Fre Domingo Ribadán. Fre Pedro Monforte. Fre Domingo Uicéntez. Fre Ioán de la
Obra. Fre Michael del Pisón. Fre Domingo/ de la Espina. Don Guilelmo de
Mansiela. Don Ioanete de Maorga. Don Martín Guerrero 38.
Domingo Trobano de Maorga. Fre Martín Rico. /24 E
fre Iordán, so ermano. Don Ioán Lóppez 39.
E Martín Núnez, monges de Mera. E Ioán Martínez.
72
1235, marzo.
Pedro Laínez y Gonzalo Laínez venden
al abad Sancho y al monasterio de Santa María de Sandoval la cuarta parte de la
villa de Valdefresno y el heredamiento que poseen en todos los términos de la
misma, localizada entre el Burgo Ranero, Villamuñío, Valdeasneros y
Villamoratiel. Reciben por ello doscientos maravedís castellanos en concepto de
precio y alboroque.
B. AHN, Clero, carp.
996-12. Perg., 355
×
452 mm.; escr. gótica documental; buena conservación. Traslado sacado el 12 de
julio, martes, de 1373, por el notario Pedro Fernández, a petición de Juan
Martínez, en nombre del abad Alfonso y del monasterio de Santa María de
Sandoval. Véase doc. núm. 153.
REG.
Castán, Documentos de Sandoval,
149, núm. 114.
In Dei nomine. Notum sit omnibus
hominibus, tan presentibus quam futuris, quod ego, Petrus Laynez, et ego,
Gunsaluus Laynez, fazemos carta de /6 vençión
a uos, don Sancho, abbat de Sanct Noual, e a todo el conuento desse mesmo
monesterio, de quanto heredamiento nos auemos e deuemos auer en Val de Fresno e
en todos sus términos, pernombradamiente la quarta parte de toda la villa,
tierras, / vinnas, suelos poblados e yermos, egresia, prados, ortos, linares,
montes e fuentes e deuisa, entradas e exidas, pro precio e por aluaroch
duzientos morauedís castellanos, e somos bien pagados de todo e nada non
rremansó por pagar. Esta deuán dicha / villa con sus pertenençias ha fronteras:
de la primera parte, Burgo Rranero; e de la segunda parte, Villa Monnio; de la
terçera, Val de Asneros; de quarta parte, Villa Moratiel.
Si quis uero contra hanc vendiciom
venire presupserit, sit maleditus et excommunicatus, et pectet in coto /9 CCCCos morabetinos,
e doble esta heredat en tal logar o en meior.
Facta carta mense marcii, era Mª CCª
LXXª IIIª. Rregnante rrege Ferdinando in Toleto et in Castella et Legione et
Gallicia, cum rregina Beatrice. Merino regis en León, Gonzalo Rrodríguez /
Carnota. Tenente Manssella, don Rramiro. Obispo en León, don Arnaldo.
Qui presentes fuerunt et audierunt:
Fernand Rrodríguez, cauallero. Rroy Díez, su hermano. García Pérez, clérigo.
Yuam González, escudero. Johán Rrodríguez de Villa Mizar. Yuán Domínguez de
Villa Mizar. Telo / Fernández. Martín Pérez, alcalde. Porta guera, Yuam
Aldouaro. Yuán Pérez, carniçero. Guillermo, clerizón, testigos.
Ego, Petrus Laynez, et ego, Gusaluus
Laynez, hanc cartam quam fieri iusimus propriis manibus roboramus et concedimus,
et hoc signum fieri mandamus (signum).
Martín /12 Iohannes
de Naua Fría, ts. E su sobrino, Pedro Iohannes de Naua Fría. E Gonçalo Díaz,
fillo de Diego Maso, ts. Pedro Gonçález Olmeta.
Egidius scripsit et est ts.
El archiprésbiter de Calçadiella con.
Don Polo, présbiter de Burgo Rranero, conf. Petrus Iohannes, présbiter, conf. /
Pedro Caruonera, ts. Don Barnabé, ts. Don Lobón de Val de Asneros. E don
Lorente. E don Martín, présbiter, conf. Martín Lobón. Pedro Bernaldo.
73
1235. Sandoval.
Pedro
Martínez Ovejuela vende al abad Sancho y al monasterio de Santa María de
Sandoval toda su heredad de Valdesaz y Zalamillas. Recibe por ello setenta
maravedís y, en roboración, lo que a ambas partes convino, que no se especifica
en el documento.
A. AHN,
Clero, carp. 994-11. Perg., 210 × 263 mm.; escr. gótica documental; buena
conservación, aunque una ligera mancha de humedad en la parte superior izquierda
del pergamino dificulta la lectura del inicio de las líneas 2-5 del documento.
En el dorso: «Carta de venta de Pedro Martino de Ouerola a este monasterio de
las heredades de Val de Salze y Çalamillas. Era I mill CC LXX III. Venta en
Valdesaz y Zalamillas».
ED. Castán,
Documentos de Sandoval, 115-116, núm. 63.
(Christus)
In Dei nomine. Ego, Petrus Martini Oueiula, facio cartam uenditionis uobis,
domno S[ancho], abbati Saltusnoualis, et conuen/tu eiusdem loci, de omni
hereditate quam habeo uel habere debeo in Ualle de Saleze et in Zalamiellas,
cum omnibus pertinen/3ciis
suis, uidelicet, cum solaribus, domibus, ortis, pratis, linaribus, fontibus,
terris, uineis, andiuisis, ingressu et regre/ssu. Hanc predictam hereditatem
uendo uobis, domno S[ancho], abbati, et omni conuentui Saltus Noualis, pro
terminato precio LXX / morabotinos, quos nobis iam dedistis, et sum bene
paccatus et nichil remansit ad persoluendum; et in roboratione carte, quod
nobis et uobis bene complacuit. Nunc /6
itaque predicta hereditas ab hac die et in antea sit de iure meo abrasa
uestroque dominio tradita ac confirmata, habeatisque licentiam faciendi / ex
illa quicquid uolueritis.
Si quis
igitur, de meo genere uel extraneo, hanc cartam frangere temptauerit, iram Dei
et regiam indignationem incurrat, / et cum Datan et Abiron, quos terra uiuos
obsorbuit, penas inferni sustineat, et in cauto C XLª aureos, uobis uel uoci
uestre pulsan/9ti,
persoluat ac funditus uoce careat et hac carta firma persistat.
Facta
carta uendicionis apud Saltum Noualem, sub era Mª / CCª LXXª III. Regnante rege
Fernando in Castella et in Toleto et in Legione et in Gallæcia. Domino Arnaldo,
episcopante / in sede Sancte Marie Legionis. Ga[r]ssia Rod[er]ici, uillicante.
Tenente mota Ualentie, Rodericus Gunzalui. Maiorino regine, Iohannes /12 Luengo.
Ego,
Petrus Martini Oueiula, hanc cartam quam fieri iussi propriis manibus roboro et
confirmo et hoc signum facio (signum).
/ Qui
presentes fuerunt et audierunt: Domnus Andreas, prior Saltus Noualis,
áconfñ.
Petrus Amez. Frater Iohannes de Opera. Frater Martinus, monachus Oliue.
/ (1ª
col.) Isidorus Petri de Maorga conf.- Domnus April de Uilla Toriel conf.-
Martinus, nepos eius, conf.- Dominicus Bafon de Uilla Moros de la Zenia conf.-
Michael Romeo conf.- Martinus Pelagii de Mansella conf. Iohannes Martini conf.-
Dominico Micola de Mansella conf.- Iohannes Dominici conf.- Martinus Sancte
Marine de la Hermida conf.
/15 (2ª
col.) Dominicus Bonar conf.- Helyas, succentor, conf.- Noninus Gundisaluus
conf.
74
1238.
García Pérez, juntamente con su
mujer, María Suárez, y sus hijos e hijas, Suero García, Alfonso García, María
García y Aldonza García, vende al abad Sancho y al monasterio de Santa María de
Sandoval la cuarta parte que posee de la villa de Valdefresno y la tercera
parte, además, de los heredamientos que le pertenecen en las otras partes de la
villa y sus términos. Recibe el vendedor por los bienes transferidos doscientos
áureos; y en roboración, cuanto a ambas partes convino. Determina el vendedor
donar al abad y monasterio de Sandoval la tercera parte de la iglesia de
Valdefresno, sobre la que posee derecho de heredad, para remedio de sus almas y
de las de sus fieles difuntos.
B. AHN,
Clero, carp. 996-12. Perg., 355 × 452 mm.; escr. gótica documental; buena
conservación. Traslado sacado el 12 de julio, martes, de 1373, por el notario
Pedro Fernández, a petición de Juan Martínez, en nombre del abad Alfonso y del
monasterio de Santa María de Sandoval. Véase doc. núm. 153.
REG.
Castán, Documentos de Sandoval,
149, núm. 114.
In Dei nomine. Notum sit, presentibus
et futuris, quod ego, Garssias Petri, vna cum vxore mea, Maria Suarii, et
fili/is et filiabus nostris, Suerus Garsie et Alfonsus Garssie et Maria Garsie
et Aldonça Garssie, facimus cartam vendicionis vobis, domno S[ancho], abbati
Saltusnoualis, et conue[n]tui eiusdem loci, de tota hereditate quam habemus uel
habere debemus in Val de /15 Frexno,
quartam partem, scilicet, tocius ville, et de aliis eciam quibus terciam partem
hereditamus et iuri nostro pertinet, scilicet, casas, solares populatos et non
populatos, terras, vineas, prata, fontes, montes, diuisam, exitum et regressum,
cum omnibus pertinen/ciis suis. Et quia donum Dei comparari non debet nec
potest, donacionem uobis facimus de tercia parte ecclesie quam ibi iure
hereditario posidemus, pro animabus nostris et omnium nostrorum fidelium
defunctorum. Hanc supradictam hereditatem cum omnibus / pertinenciis suis ego,
Garsias Petri, et vxor mea, Maria Suarii, cum supradictis filiis et filiabus
nostris, vendimus domno S[ancho], abbati Saltusnoualis, et conuentui eiusdem
loci pro CCos aureis,
de quibus iam sumus bene paccati; et in roboratione /18 carte,
quantum nobis et uobis placuit. Ita quod ab hac die a iure nostro sit abrrasa et
vestro dominio tradita et confirmata, vt posideatis, vendatis et de ea quicquid
uolueritis facere tanquam de proprio faciatis.
Si quis, de nostris uel de extraneis,
contra / hanc cartam vendicionis quam nos facimus et confirmamus ire
presumpserit, sit maledictus et excommunicatus et cum Iuda traditore et omnibus
perditis in inferno dampnatus, insuper pectet in cauto abbati siue conuentui
CCCCos aureos,
et supradictam / hereditatem duplatam in tali uel loco meliori.
Preterea ego, Garsia Petri, et vxor
mea, Maria Suarii, et omnis nostra cognatio que bonis nostris succeserit, tam
mobilibus quam eciam inmobilibus, tenemur abbati Saltusnoualis /21 siue
conuentui saluare hanc hereditatem ab omni contrariante.
Facta carta sub era Mª CCª LXXª VIª.
Rregnante rrege F[ernando] in Legione et in Castella, in Toleto et in Corduba,
vna cum vxore sua, domna Iohanna, / et matre sua, domna Berengaria. Sede Legione
vacante. Maiorino maiore regis, G[arsia] Roderici. Tenente turres Legione,
S[tephano] Galterii. Iudices in Mansella, Iohannes Pelagii et Martinus Pelagii.
Qui presentes fuerunt, / viderunt et
audierunt: don García, prior de Sanct Noual, conf. Domingo Bonnar conf. Frey
Fernando de Val de Asneros. Don Martín Luengo conf. Johán Brauo conf. Don
Çibriam conf. Don García conf. Domingo Ro/24mánez
conf. Don Monnio conf. Dom Pedro Bernaldo conf. Don Pedro de Vega, sobrino de
don Galeo, conf.
De Val de Frexno: Gonçalo Xeménez conf.
Domingo Fagúndez conf.
De Ceresales: Domingo Johán / conf. Don
Lorente conf. So yerno, don Yuannes, conf. Don Antolín conf.
De Burgo Ranero: Domingo Reuella. E Ruy
Gutiérrez.
Isti sunt testes qui presentes fuerunt
quando María Suárez roborauit istam cartam: Pelay / Gonçález, clérigo. Don Pelao
conf. Don Apariçio conf. Johán Martínez conf. Beneyto conf. Martino conf. E todo
el conçeio de Villiella conf.
Petrus Legionis notuit.
75
1240, noviembre.
Gonzalo Jiménez vende al abad Lope y
al monasterio de Santa María de Sandoval la cuarta parte de toda la heredad
agrícola que posee en Valdefresno, localizado en el Camino de Santiago, entre el
Burgo Ranero, Aquinea, Valdeasneros y Villamuñío. Recibe por los bienes
transferidos la heredad que el monasterio poseía en Bustillo, en el alfoz de Cea,
un caballo valorado en ciento ochenta maravedís, un potro estimado en sesenta
maravedís, y tres «sartinis annone»; y en roboración, cuanto a ambas partes
convino. Decide Gonzalo Jiménez donar al abad y monasterio de Santa María de
Sandoval la tercera parte de la iglesia de Valdefresno, sobre la que posee
derecho de heredad.
B. AHN,
Clero, carp. 996-12. Perg., 355 × 452 mm.; escr. gótica documental; buena
conservación. Traslado sacado el 12 de julio, martes, de 1373, por el notario
Pedro Fernández, a petición de Juan Martínez, en nombre del abad Alfonso y del
monasterio de Santa María de Sandoval. Véase doc. núm. 153.
REG.
Castán, Documentos de Sandoval,
149, núm. 114, que data en 1245, noviembre.
In nomine
Domini. Notum sit, tam presentibus quam futuris /27 quod
ego, Gunsisaluus Xeménez, facio uobis, domno Luppo, abbati Saltus Noualis, et
toto conuentui eiusdem monasterii, vobis et subcessoribus uestris, cartam
vendicionis imperpetuum valituram de quarta parte tocius hereditatis ruris quam
habeo / et habere debeo in Val de Frexno, que iacet in Camino Francisco, ex vna
parte iacet Burgo Ranero; ex alia parte, ela Aquinea; ex alia, Val de Asneros;
ex quarta parte, Villa Muni, scilicet, terras, domos, solares, prata, fontes,
pascua, montes, / diuisam, egresum et regresum et totum ius meum que ibi habeo
uel habere debeo. Et quia donum Dei comparari nequid, insuper uobis dono terciam
partem ecclesie prenominati iuris. Hanc supradictam vendicionem uobis facio pro
precio nominato, scilicet, pro illa here/30ditate
quam habetis in Bustiello, in alfoz de Cea, quam recepi a uobis, et pro vno equo
qui fuit apreciatus centum octoginta morabetinos, et pro vno pultro qui bene
valebat sesaginta morabetinos, et pro tribus sartinis annone. Hoc totum / recepi
a uobis pro supradicta hereditate de Val de Fresno, quam uobis uendo; et in
roboracione carte quantum michi et uobis placuit. Ita quod ab hac die a iure meo
sit abrasa et alienata et vestro dominio sit tradita et confirmata, vt possideatis,
/ vendatis, impignoretis et quicquid uolueritis de ea facere faciatis.
Si quis
igitur, tam de genere meo quam de alieno, contra hanc cartam vendicionis mee
venerit uel uenero, imprimis sit cum dampnatis dampnatus, et pectet in cau/33to
boci rregi CCos aureos,
et supradictam hereditatem duplet abbati et conuentui Saltusnoualis in tali loco
uel meliori.
Facta
carta in mense nouembrio, sub era Mª CCª LXXª VIIIª. Rregnante rrege domno
Fernando, cum vxore sua, re/gina domna Iohanna, in Legione et in Castella, in
Toleto et in Corduba. Villicus eius maior, G[arsia] Roderici. In sede Legione,
domnus Martinus episcopus. Tenente Mansella, domno Ramiro Froyle.
Ego,
Gundisaluus Xeménez, hanc cartam quam fieri iussi propriis / manibus roboro et
confirmo, et signum in ea fieri iubeo (signum).
Qui
presentes fuerunt et audierunt et viderunt:
De Villa
Mizar: Iohannes, vallestero. Domnus Tellus, miles, conf.
De Cea:
Fernandus Pelagii conf. Iohannes Martini conf. Martinus. Et Iohannes /36 de
Iohanne conf.
De Villa Mizar: Martinus Palacuelo
conf. Martinus Bafa. Dompnus Thomas conf. Petrus Asturianus. Iohannes Simonis
confirma. Domicus Facundi. Fernandus de Focas conf. Petrus. Gregorius. Iohannes
Febrero conf.
De Val de Fresno: Pelagius Roderici, /
miles. Rrodericus Guterii. Domnus Laurencius conf. Dominicus Petri. Matalosso,
alcayde, con. Petrus Çapatero, alcayde, con. Domingo Vinadero, merino, con.
Iohannes Dominici con. Dominicus Michael con. Dominicus Bulliente de Val de
Fresno con. Martinus Facundi de / Val de Fresno con.
Ballestero de Bustiello, Petrus
Roderici Caluo. Iohannes Petri con. Iohannes Barata. Iohannes Martini conf.
Gundisaluus, filius Petri Monazino, conf.
Petrus Legionis notuit.
|
 |